محمد محقق، رهبر حزب وحدت پس از جنجالی شدن سخنانش در مورد مرز دیورند، منتقدانش را به غوغاسالاری متهم کرد و گفت پای هیچ سند فروش خاک کشور امضای هزاره نیست.
محقق میگوید مرز دیورند طی چند دوره توسط حاکمان پشتون به رسمیت شناخته شده است، اکنون هم پشتونها مرزی را که خود تعیین کرده قبول ندارند و هرزمان دیگر اقوام از آن سخن بگویند به خاکفروشی و وطنفروشی متهم میشوند.
محقق در فیسبوک نوشت: «یک نفرک به من گفته محقق پیر شدهای خاکفروشی نکن، من میگم شاه شجاع تان در ۱۸۳۸ در بدل سالانه ۳۰ لک روپیه هندی و محمدیعقوب در ۱۸۷۹ در بدل ۶۰۰ هزار و عبدالرحمن جنایتکار در ۱۸۹۳ در بدل سالانه ۱۲ لک روپیه به انگلیس فروختند. بعد از یک قرن خاکفروشی چیزی نمانده که من بفروشم.»
معاهده دیورند میان عبدالرحمان خان، شاه سابق افغانستان و دیورند وزیر خارجه بریتانیا
او در پیام دیگری با استناد به کتاب تاجالتواریخ، خاطرات عبدالرحمان خان نوشته است: «او نه تنها از امضای معاهده خط دیورند رضایت داشته، بلکه آن را اقدامی عاقلانه برای حفظ باقیمانده خاک افغانستان و پایان دادن به اختلافات مرزی با بریتانیا قلمداد کرده است.»
محقق افزوده است که عبدالرحمان در تاجالتواریخ در صفحه ۴۱۹ به صراحت میگوید: «در امضای معاهده دیورند من خطا و اشتباه نکردهام». او استدلال میکند که چون مناطق قبایلی تحت تصرف واقعی او نبودند و انگلیس نیز ادعای آنها را داشت، واگذاری این مناطق برای نجات مابقی خاک افغانستان ضروری بود.
به گفته او، «پایان سرگردانی مرزی» یکی از دلایل عبدالرحمان است که از وضعیت نامشخص مرزی و نزاعهای دائمی میان قبایل سرحد و انگلیس خسته شده بود و این معاهده را راهی برای برقراری نظم و "امنیت و اتفاق" بین دولت افغانستان و بریتانیا میدانست.
محقق میگوید عبدالرحمان با «قبول واقعیت قدرت» در خاطراتش اشاره میکند که تعیین حدود از سوی انگلیس تحمیل شد و اگر آن را امضا نمیکرد، ممکن بود کل کشور را از دست بدهد یا تحت سلطه کامل درآید.
رهبر حزب وحدت نوشته است که عبدالرحمان خان در بدل «افزایش اعانه» عملا خاکفروشی کرده است: «امیر در صفحه ۴۲۱ کتاب خود اشاره میکند که در عوض قطع ادعای خود بر برخی مناطق، کمکهای مالی (وجه اعانه) دولت هند بریتانیایی را افزایش داد.»
محقق همچنین در یک پیام دیگر خطاب به منتقدانش نوشته است: «غوغا سالاران قومی: جناب نبیل وووو برف بام تان را بالای بام هزاره نیاندازید، در هیچ سند فروش خاک کشور ما امضاء نکردهایم ولی شما کردهاید. بعد از ۱۳۳ سال ما گندگیهای شما را جمع نمیتوانیم به ناحق یخن ما را نگیرید.»
پس از آنکه محقق در مصاحبه با تلویزیون آمو گفت به حدود مرزی پذیرفته شده توسط سازمان ملل متعهد است و مرز دیورند را قبول دارد، شماری از سیاستمداران پشتون از جمله عمر داودزی، رحمتالله نبیل و حنیف اتمر انتقاد کردند و او را به «خاکفروشی» متهم کردند.
اکنون این مساله به یکی از مباحث داغ رسانهای و شبکههای اجتماعی در افغانستان مبدل شده است.
تحلیلگران زیادی بر این باور اند که هرزمان حاکمان پشتون با دولت پاکستان دچار مشکل شد، بحث دیورند را پیش میکشند و اعلام میکنند که این مرز را به رسمیت نمیشناسند.
