در گرمای مرزهای نیمروز، سه موتر حامل دوا پیش از رسیدن به بازارهای افغانستان از سوی طالبان متوقف شدند؛ محموله‌ای شامل سرم، قرص‌های ضد درد و شربت‌های تقویتی که طالبان می‌گویند به‌گونه قاچاق از پاکستان وارد می‌شد. اما پشت این خبر گمرکی، روایت بزرگ‌تری از کمبود دوا و نگرانی بیماران در افغانستان جریان دارد.

طالبان روز شنبه، ۲ جوزا/۲۳ می، اعلام کردند که نزدیک به سه تُن دوای انسانی و مواد غیرخوراکی را در نیمروز ضبط کرده‌اند. هرچند در پیوند به این قضیه کسی بازداشت نشده، اما این رویداد بار دیگر توجه‌ها را به افزایش قاچاق دوا و بحران دسترسی به دارو در افغانستان جلب کرده است.

برای بسیاری از داروفروشان، افزایش قاچاق تنها یک تخلف مرزی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از بازاری است که زیر فشار کمبود، به مسیرهای غیررسمی سوق داده می‌شود. پس از آن‌که طالبان واردات دواهای پاکستانی را ممنوع کردند و گذرگاه‌های مرزی میان افغانستان و پاکستان بارها بسته شد، بازار دوا در بسیاری از ولایت‌ها با کاهش عرضه و افزایش قیمت روبه‌رو شد.

پاکستان در سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین تامین‌کنندگان دوا برای افغانستان بود. اکنون شماری از بیماران و داکتران می‌گویند پیدا کردن برخی دواهای رایج دشوارتر شده و هزینه تهیه آن نیز افزایش یافته است.

طالبان تلاش دارند داروهای وارداتی از هند، ایران و اوزبیکستان را جایگزین محصولات پاکستانی کنند؛ اما برخی داروفروشان می‌گویند این روند هنوز نتوانسته خلای موجود در بازار را پر کند.

به باور آنان، بخشی از افزایش قاچاق ناشی از تقاضای بالای مردم برای دواهای پاکستانی است؛ دواهایی که به گفته برخی فروشندگان، هنوز در میان مصرف‌کنندگان اعتبار و اعتماد بیشتری دارند.

در کشوری که نظام صحی آن پس از سال‌ها جنگ و بحران اقتصادی آسیب‌پذیر شده، کمبود دوا تنها یک مشکل تجاری نیست؛ بلکه مسئله‌ای است که مستقیماً بر زندگی بیماران، خانواده‌ها و مراکز درمانی تأثیر می‌گذارد.