شماری از باشندگان ولایت بدخشان می‌گویند گسترش استخراج معادن طلا در این ولایت، زمین‌های زراعتی را از چرخه تولید خارج کرده و همزمان به تخریب محیط‌زیست، نابودی چراگاه‌ها و کاهش منابع آب انجامیده است. آنان هشدار می‌دهند که ادامه این روند، معیشت هزاران خانواده وابسته به کشاورزی و دامداری را با تهدید جدی روبه‌رو خواهد کرد.

این باشندگان روز یک‌شنبه، ۲۱ سرطان، در گفت‌وگو با اکسوس گفتند که در کنار فروش اجباری برخی زمین‌ها به دلیل فقر، شماری از زمین‌های کشاورزی از سوی افراد و شرکت‌های وابسته به طالبان به نام «زمین‌های امارتی» ثبت و برای استخراج معادن تصرف شده است.

عبدالرحمان، یکی از باشندگان ولسوالی شهر بزرگ، می‌گوید استخراج معادن در سال‌های اخیر چهره روستاهای این ولسوالی را تغییر داده است.

او گفت: «در گذشته بیشتر مردم از همین زمین‌ها نان می‌خوردند، اما امروز بخش زیادی از مزارع به محل حفاری تبدیل شده است. گرد و خاک ناشی از استخراج روی زمین‌های زراعتی می‌نشیند، آب جوی‌ها آلوده شده و حاصل‌خیزی خاک هر روز کمتر می‌شود. مردم نه از معدن سهم دارند و نه زمین‌های‌شان مانند گذشته محصول می‌دهد.»

به گفته او، شرکت‌های استخراج‌کننده بدون توجه به پیامدهای محیط‌زیستی فعالیت می‌کنند و هیچ برنامه‌ای برای جبران خسارت کشاورزان وجود ندارد.

هارون، از باشندگان منطقه شیوه ولسوالی شغنان، می‌گوید بحران اقتصادی بسیاری از خانواده‌ها را مجبور به فروش زمین‌های‌شان کرده است.

او افزود: «بعضی خانواده‌ها برای تأمین هزینه‌های زندگی زمین خود را فروختند، اما بعد از چند ماه پول تمام شد و دیگر نه زمینی برای کشت باقی ماند و نه درآمدی برای زندگی. اکنون چراگاه‌ها از بین رفته و حتی آب برخی چشمه‌ها به دلیل حفاری تغییر کرده است.»

او بانگرانی می‌گوید که اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، روستاهای این منطقه توان تولید محصولات کشاورزی را از دست خواهند داد.

در همین حال، محمد ادریس، از باشندگان ولسوالی شکی، ادعا می‌کند که برخی زمین‌هایی که مالکان حاضر به فروش آن نبوده‌اند، به نام زمین‌های امارتی ثبت شده است.

او گفت: «هر روز محدوده استخراج بزرگ‌تر می‌شود و زمین‌های بیشتری از دست مردم خارج می‌شود. درآمد معادن به مردم محل نمی‌رسد، اما تخریب زمین، نابودی درختان و آلودگی محیط‌زیست سهم مردم این منطقه شده است.»

باشندگان بدخشان می‌گویند با وجود افزایش استخراج طلا، تغییر محسوسی در وضعیت اقتصادی مناطق معدن‌خیز دیده نمی‌شود. به گفته آنان، نه فرصت‌های شغلی پایدار ایجاد شده، نه زیرساخت‌های عمومی توسعه یافته و نه عواید معادن صرف بهبود خدمات در این ولایت شده است.

کارشناسان محیط‌زیست و کشاورزی نیز هشدار می‌دهند که استخراج غیرمعیاری معادن در زمین‌های زراعتی و چراگاه‌ها می‌تواند به فرسایش خاک، کاهش منابع آب، افت تولید محصولات کشاورزی و تهدید امنیت غذایی منجر شود. آنان تأکید می‌کنند که هرگونه فعالیت معدنی باید با ارزیابی‌های محیط‌زیستی، رعایت حقوق مالکان و نظارت شفاف انجام شود.

این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که بدخشان از مهم‌ترین ولایت‌های معدنی افغانستان به شمار می‌رود و پس از تسلط گروه طالبان، روند استخراج طلا و سنگ‌های قیمتی در این ولایت به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. با این حال، گزارش‌های مکرر از شکایت باشندگان درباره تصرف زمین‌های زراعتی، تخریب محیط‌زیست و نبود شفافیت در مدیریت معادن، انتقادها از نحوه بهره‌برداری از منابع طبیعی این ولایت را افزایش داده است.