هزاران شهروند پاکستان که سالها از مزایای هویت افغانستانی سوءاستفاده کردند؛ سرانجام با تغییر شرایط، از پاکستان به افغانستان اخراج شدند.
همزمان با آغاز روند اخراج مهاجران افغانستان از پاکستان، که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده و تاکنون نیز ادامه دارد، در میان هزاران شهروند افغانستان، شماری از افرادی که پیشتر خود را افغانستانی معرفی کرده بودند، نیز بهطور اجباری به افغانستان اخراح شدند، اما بعداً تلاش کردند تابعیت پاکستانی خود را ثابت کنند.
ثنا گلزار، وکیل دادگاه پشاور در گفتوگو با افغانستان اینترنشنل میگوید هزاران پرونده مربوط به هویت افراد و ادعای استفاده از اسناد افغانستانی در دادگاههای این کشور مطرح شده است و در برخی پروندههای مربوط به اخراج شهروندان افغانستان از پاکستان، موضوع تابعیت و پیشینهی خانوادگی افراد به مسئلهی اصلی تبدیل شده است.
به گفتهی او، برخی افراد که با اسناد افغانستانی در پاکستان زندگی کردهاند؛ اما به افغانستان اخراج شدهاند، بعداً ادعا کردهاند که شهروند پاکستان هستند و خواستار بازگشت به این کشور شدهاند.
گلزار گفته است: «اکنون، زمانی که پاکستان به شهروندان افغانستان میگوید کشور را ترک کنند، این افراد نمیخواهند به افغانستان بروند. آنها در دادگاههای پاکستان تلاش میکنند ثابت کنند که پاکستانی هستند؛ در حالیکه با استفاده از اسناد و مدارک جعلی، خود را افغانستانی معرفی کرده بودند. اکنون میخواهند هویت پاکستانی خود را ثابت کنند.»
گلزار گفته است در شماری از پروندهها، افرادی که مدارک لازم داشتند و توانستند هویت پاکستانی خود را ثابت کنند، به پاکستان بازگردانده شدند. اما آنعده افرادی که تنها کارتهای موقت یا اسناد ساده در اختیار داشتند و نتوانستند مدارک کافی برای اثبات پیشینهی پاکستانی خود ارائه کنند، تابعیت قبلی پاکستانیشان لغو شده و دیگر امکان بازگشت به پاکستان را ندارند.
او افزوده که آنها افغانستان را به جنگل تشبیه کردهاند که کسی را در آنجا نمیشناسند و پیش از آن نیز آنجا را ندیدهاند.
به گفتهی این وکیل پاکستانی، سیاست دولت این کشور بر این اساس بوده است که هر فردی که خود را شهروند افغانستان معرفی کرده باشد، دیگر حق ماندن در پاکستان را ندارد.
اما زمانی که این موضوع به دادگاه عالی ارجاع شد، دادگاه اعلام کرد که ممکن است فردی برای تأمین امنیت آیندهی خود، دسترسی به مزایا یا دریافت حمایت و تسهیلات، خود را افغانستانی معرفی کرده باشد؛ اما این موضوع به دولت اجازه نمیدهد حقوق اساسی و قانونی او را نقض کند.
او افزود: «اگر تابعیت واقعی فرد پاکستانی باشد، دولت نمیتواند صرفاً به دلیل اینکه او خود را افغانستانی معرفی کرده است، تابعیت پاکستانیاش را سلب کند.»
گلزار گفته است که دادگاههای پاکستان در برخی موارد، افراد را برای بررسی هویت به هیئتهای احراز هویت (Verification Boards) معرفی کردهاند. شماری از این افراد پیش از اخراج به افغانستان، مورد بررسی قرار گرفتند و کسانی که پاکستانی بودنشان تأیید شده، بهعنوان شهروند پاکستان شناخته شدند و اجازه یافتند در پاکستان بمانند.
این در حالی است که از چهل و شش سال به اینسو، هزاران شهروندان پاکستانی با جعل هویت و اخذ شناسکارتهای افغانستانی، زیر نام پناهندههای افغانستانی خود را در کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد (UNHCR) ثبت کردهاند و ماهانه از کمکهای مالی و کمکهای غذایی سازمان ملل متحد بهرهمند شدهاند.
