تنش با طالبان باعث شده است که پاکستان خاک افغانستان را دور بزند و مسیرهای جایگزین پرپیچ‌وخم و هزینه‌بر برای تجارت با آسیای مرکزی را فعال کند.

برای نخستین بار دولت پاکستان در ماه اپریل سال جاری میلادی اعلام کرد که راه‌های ترانزیتی جدید را برای تجارت با آسیای مرکزی فعال می‌کند.

براساس گزارش رسانه اقتصادی پاکستان، «بیزنس ریکاردر»، در آن زمان اسلام‌آباد گفته بود که این مسیرها پاکستان را از استفاده‌ی خاک افغانستان به عنوان مسیر ترانزیتی، بی‌نیاز می‌کند.

پاکستان برای دور زدن خاک افغانستان و رسیدن به آسیای مرکزی، دو کریدور متفاوت را فعال کرده است.

گزینه‌ی نخست، که در ماه حمل سال جاری خورشیدی عملیاتی شد، مسیر پرپیچ‌وخمی است. مسیر آبی آن با بیش از سه هزار کیلومتر فاصله، از سند پاکستان به چابهار ایران می‌رود و سپس با طی کردن عرض جنوب تا شمال‌شرق ایران، سرانجام به ترکمنستان می‌رسد. مسیر خشکی آن از طریق گذرگاه گبد-ریمدان از بلوچستان پاکستان وارد سیستان و بلوچستان ایران می‌شود و پس از طی کردن فاصله کلی دو هزار و ۸۰۰ کیلومتر به ترکمنستان می‌رسد.

مسیر دومی که در ماه حمل توسط نمایندگان پاکستان، ازبیکستان، قرغیزستان و تاجیکستان در کراچی افتتاح شد، از گزینه‌ی نخست هم طویل‌تر و پرهزینه‌تر است.

در استفاده از این مسیر، کالاهای پاکستان باید برای رسیدن به آسیای مرکزی، ابتدا از گذرگاه سوست به خنجراب چین وارد شود و از آن‌جا به کاشغر و سپس در نزدیکی مرز قزاقستان از طریق ارومچی چین وارد آسیای مرکزی شود. این مسیر در نزدیک‌ترین فاصله سه هزار و در نهایت تا ترکمنستان حدود شش هزار کیلومتر می‌شود.

این دو مسیر جایگزین کریدور پیشاور-تورخم-کابل-مزارشریف-حیرتان شده است که فقط ۸۰۰ کیلومتر فاصله دارد.

با وجود فواصل زیاد و هزینه‌ی بالا، بازهم پاکستان مسیرهای جایگزین را نسبت به کنار آمدن با طالبان ترجیح داده است.

براساس گزارشی که اورشلیم پست روز چهارشنبه، ۱۷ سرطان از کریدورهای تازه‌ی پاکستان با آسیای مرکزی منتشر کرد، طی سه ماه گذشته بیش از ۱۴ هزار تُن کالا از طریق این دو مسیر جدید جابه‌جا شده است.

پاکستان پس از آن به دنبال کریدورهای جایگزین خاک افغانستان برآمد که تنش سیاسی و درگیری نظامی سال گذشته با گروه طالبان، عملا تجارت این کشور با آسیای مرکزی را مختل کرده بود.

اکنون طالبان گذرگاه‌های تورخم ننگرهار، اسپین بولدک قندهار و بهرامچه هلمند را به روی هرگونه تردد کالاهای تجارتی «به صورت رسمی» مسدود کرده‌اند.

اگرچه آمار مشخصی وجود ندارد، ولی با توجه به آمار بالا و روزافزون تجارت پاکستان با آسیای مرکزی، ظرفیتی وجود داشت که افغانستان بتواند سالانه تا ده‌ها میلیون دالر از مجراهای مختلف ترانزیتی سود ببرد.

اما تنش بی‌پایان طالبان و پاکستان که هرازگاهی منجر به باز و بسته شدن مرزهای مشترک و حتا درگیری نظامی می‌شود، هم فرصت اقتصادی افغانستان را از بین برده و هم پاکستان را مجبور ساخته است به دنبال کریدورهای جایگزین برود و با پذیرش هزینه‌های بیشتر، خاک افغانستان را دور بزند.