در روز جهانی کارگر، اول ماه می، در حالی از این روز در بیشتر کشورهای جهان به‌عنوان نماد قدردانی از کارگران و تلاش برای بهبود شرایط کاری، دستمزدهای عادلانه و حقوق زحمت‌کشان گرامی‌داشت می‌شود که در افغانستان بحران بیکاری و فقر زندگی میلیون‌ها خانواده را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.

شماری از کارگران روزمزد در ولایت‌های کابل، پروان و ننگرهار می‌گویند که افزایش بیکاری، نبود فرصت‌های کاری و پایین بودن دستمزدها، زندگی آنان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است. آنان تأکید می‌کنند که با وجود تلاش‌های روزانه، درآمدشان برای تأمین نیازهای ابتدایی زندگی کافی نیست.

عیدمحمد، یکی از کارگران در ولایت کابل، که روزانه برای به‌دست‌آوردن نان شب کراچی‌وانی می‌کند، می‌گوید از ولایت سمنگان برای کار به کابل آمده و درآمد اندکش را برای خانواده‌اش در سمنگان می‌فرستد. او ۱۸ سال سن دارد و به دلیل مشکلات اقتصادی و فقر، آموزش خود را ترک کرده و از کودکی مسوولیت خانواده را بر عهده داشته است. عیدمحمد می‌گوید دو سال می‌شود که در کابل کار می‌کند، اما با مزد اندک به‌سختی می‌تواند هزینه‌های خانواده‌اش را تأمین کند.

عبدالجبار 75 ساله از ننگرهار نیز که به‌گفته خودش توانایی کامل کار کردن را از دست داده، از وضعیت بد اقتصادی و فقر شکایت دارد. او یکی از کارگران شهر کابل است که روزانه بین ۲۰ تا ۵۰ افغانی درآمد دارد و از این طریق مصارف خانواده شش‌نفری خود را تأمین می‌کند. عبدالجبار می‌گوید: «امروز ۲۰ افغانی کار کردم، نمی‌دانم با این پول نان بخرم یا کرایه خانه را بدهم.»

او افزوده است که تنها نان‌آور خانواده است و اکنون که توان کار کردن ندارد، نگران آینده فرزندانش است. وی می‌گوید پیش از این شاگرد نانوایی بوده، اما به دلیل بیکاری، چهار ماه از کرایه خانه‌اش نیز عقب مانده است.

در کنار این موارد، صدها کارگر دیگر نیز روزانه در جاده‌های شهر کابل و سایر ولایت‌ها به دنبال کار سرگردان هستند، اما بسیاری از آنان بدون یافتن کار به خانه بازمی‌گردند.

برنامه توسعه ملل متحد در گزارش‌های خود گفته است که بحران اقتصادی مداوم، تأثیرات تغییرات اقلیمی و شوک‌های اقتصادی، وضعیت معیشتی شهروندان افغانستان را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. این نهاد افزوده است که هرچند تولید ناخالص داخلی افغانستان در سال گذشته ۲.۷ درصد رشد داشته، اما چالش‌های اقتصادی همچنان عمیق و ریشه‌دار باقی مانده‌اند.

از سوی دیگر، بحران انسانی در افغانستان در کنار مشکلات اقتصادی، تغییرات اقلیمی، پیچیدگی‌های سیاسی، قطع کمک‌های خارجی، افزایش مهاجرین عودت‌کننده و آوارگی‌های داخلی، از مهم‌ترین عوامل افزایش فقر و ناامنی غذایی در کشور دانسته می‌شود. محدودیت‌ها به‌ویژه بر زنان نیز از جمله عواملی عنوان شده است که وضعیت اقتصادی خانواده‌ها را وخیم‌تر ساخته است.

سازمان‌های بین‌المللی از جمله برنامه جهانی غذا نیز بارها هشدار داده‌اند که فقر در افغانستان در حال افزایش است و میلیون‌ها تن با خطر قحطی روبه‌رو هستند. در گزارش این نهاد آمده است که کاهش کمک‌های خارجی، به‌ویژه از سوی ایالات متحده، میلیون‌ها تن را در معرض ناامنی غذایی قرار داده و در حال حاضر حدود یک‌سوم جمعیت افغانستان به کمک‌های غذایی نیاز دارند، در حالی که ۳.۱ میلیون تن در آستانه قحطی کامل قرار دارند.

با وجود نبود آمار دقیق رسمی از نرخ بیکاری، گزارش‌های نهادهای بین‌المللی نشان می‌دهد که بیکاری به‌ویژه در میان جوانان و زنان در سطح بسیار بلند قرار دارد. بر اساس گزارش‌های پیشین، نرخ بیکاری در افغانستان در سال ۲۰۲۲ میلادی ۱۴.۱ درصد و در سال ۲۰۲۳ میلادی ۱۵.۴ درصد بوده و احتمال می‌رود این روند در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یابد.

دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) نیز اعلام کرده است که در سال ۲۰۲۵ میلادی حدود ۲۲.۹ میلیون تن در افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز خواهند داشت و برای پاسخ‌گویی به این نیازها حدود ۲.۴۲ میلیارد دالر بودجه لازم است.

همچنین، گزارش‌ها نشان می‌دهد که توقف یا کاهش کمک‌های خارجی، تأثیر گسترده‌ای بر وضعیت معیشتی مردم افغانستان داشته است. یک مؤسسه تحقیقاتی نیز در گزارشی گفته است که هرگونه کاهش کمک‌های بشردوستانه می‌تواند میلیون‌ها تن را در معرض خطر بیشتر فقر و ناامنی غذایی قرار دهد.

در مجموع، فقر و گرسنگی در افغانستان به‌عنوان یکی از جدی‌ترین بحران‌های انسانی سال‌های اخیر باقی مانده است؛ بحرانی که زندگی میلیون‌ها تن را تحت تأثیر قرار داده و چشم‌انداز روشنی برای بهبود سریع آن دیده نمی‌شود.