پروژه استخراج معدن مس عینک، یکی از بزرگ‌ترین طرح‌های اقتصادی افغانستان، همچنان با چالش‌ها و اختلافات میان گروه طالبان و شرکت چینی «ام‌سی‌سی» روبه‌رو است.

منابع در وزارت معادن و پترولیم گروه طالبان روز چهارشنبه، ۱۶ ثور به اکسوس گفتند این پروژه که شامل سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند جاده، خط آهن و ساخت یک نیروگاه ۴۰۰ مگاواتی می‌شود، سال‌هاست به‌دلیل مشکلات فنی، قراردادی و سیاسی متوقف مانده یا با تأخیر جدی مواجه است.

به گفته منابع، شرکت چینی خواستار تعدیل در مفاد قرارداد شده، اما این وزارت تنها با تمدید قرارداد به مدت ۱۵ سال دیگر موافقت کرده است. به گفته این منابع، شرکت ام‌سی‌سی پیشنهاد کاهش سهم افغانستان از ۱۹.۵ درصد و کاهش تعهد تولید برق از ۴۰۰ به ۲۰۰ مگاوات را مطرح کرده بود؛ پیشنهادی که از سوی گروه طالبان رد شده است.

همایون افغان، سخنگوی وزارت معادن و پترولیم گروه طالبان، می‌گوید یکی از مهم‌ترین موارد اختلاف، نحوه فرآوری مس است. به گفته او، شرکت چینی خواهان «نیمه‌تصفیه» مس در داخل افغانستان و انتقال آن به خارج است، در حالی‌که در قرارداد اصلی بر تصفیه کامل مس در داخل کشور تأکید شده است. او می‌افزاید طالبان بر اجرای کامل مفاد قرارداد تأکید دارند و این پیشنهاد را نپذیرفته‌اند.

در همین حال، شرکت ام‌سی‌سی تاکنون به درخواست‌های رسانه‌ها از جمله اکسوس درباره دلایل تأخیر در اجرای پروژه پاسخ نداده است. یک منبع آگاه که پیش‌تر با این پروژه کار کرده، می‌گوید مشکلات فنی و کمبود زیرساخت‌ها، به‌ویژه در بخش‌هایی که مسئولیت آن بر عهده دولت افغانستان است، از موانع اصلی آغاز استخراج در آینده نزدیک به شمار می‌رود.

از سوی دیگر، کارشناسان معادن معتقد هستند که از ابتدا نیز تمایل جدی برای استخراج این معدن از سوی طرف چینی وجود نداشته و ساختار قرارداد به‌گونه‌ای تنظیم شده که امکان تعلل و عقب‌نشینی برای شرکت فراهم می‌کند.

با وجود انجام برخی کارهای ابتدایی، از جمله حفر تونل‌ها و ساخت جاده دسترسی، آینده پروژه مس عینک همچنان نامشخص باقی مانده است؛ در حالی‌که گروه طالبان در شرایط کمبود منابع مالی، به این پروژه به‌عنوان یکی از منابع مهم درآمدی کشور چشم دوخته‌اند.

معدن مس عینک در ولایت لوگر افغانستان، یکی از بزرگ‌ترین ذخایر مس در آسیا و جهان به شمار می‌رود. این معدن در سال ۲۰۰۷ میلادی طی یک قرارداد بزرگ به ارزش میلیاردها دالر میان دولت وقت افغانستان و کنسرسیومی به رهبری شرکت چینی «ام‌سی‌سی» واگذار شد. هدف قرارداد، استخراج، فرآوری و توسعه زیرساخت‌های مرتبط از جمله تولید برق و ایجاد شبکه حمل‌ونقل عنوان شده بود.

با این حال، این پروژه از همان ابتدا با چالش‌هایی مانند مسائل امنیتی، نبود زیرساخت‌های کافی، مشکلات فنی و اختلافات قراردادی روبه‌رو شد و روند عملی کار بارها متوقف یا کند شد. در کنار آن، بحث‌های مربوط به آثار باستانی منطقه نیز یکی از عوامل تأخیر در اجرای پروژه عنوان شده است.

با گذشت سال‌ها، این پروژه همچنان به مرحله استخراج نرسیده و به یکی از نمادهای پروژه‌های نیمه‌تمام اقتصادی افغانستان تبدیل شده است.