گزارش جدید شاخص جهانی شکنجه در سال ۲۰۲۶ که توسط «سازمان جهانی مبارزه با شکنجه» یا (OMCT) منتشر شده، تصویری تکان‌دهنده از وضعیت بازداشتگاه‌ها و زندان‌های طالبان ارائه می‌کند که در آن از شکنجه و گرسنگی دادن در کانتینرهای فلزی تا خشونت جنسی و تهدید به مرگ صورت می‌گیرد.

این گزارش که امروز(پنج‌شنبه، ۴ سرطان/۲۵ جون) منتشر شد، می‌گوید شکنجه نه یک رفتار موردی، بلکه بخشی از ساختار بازداشت، بازجویی و روش کنترل اجتماعی از سوی گروه طالبان است.

مشروعیت‌بخشی به شکنجه

سازمان بین‌المللی مبارزه با شکنجه می‌گوید طالبان در قوانین خود به شکنجه مشروعیت بخشیده‌اند.

در این گزارش آمده است که طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ میلادی، نه‌تنها به تعهدات بین‌المللی افغانستان در زمینه منع شکنجه پایبند نمانده‌اند، بلکه در عمل فضایی ایجاد کرده‌اند که در آن «بازداشت خودسرانه، خشونت نظام‌مند و مصئونیت از مجازات» به «امر عادی» تبدیل شده است.

طبق یافته‌های این نهاد، طالبان در قوانین خود نه تنها شکنجه، رفتار و مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز را جرم‌انگاری نکرده‌اند، بلکه در «اصول‌نامه جزایی محاکم» خود، به شکنجه مشروعیت بخشیده‌اند.

همچنین این سازمان دریافته است که زنان در افغانستان به جای قوانین اصولی با فرمان‌هایی مواجه هستند که شکنجه و بدرفتاری را «مشروعیت» می‌بخشد، «آنان را از عرصه‌ی عمومی حذف می‌کند و آزادی رفت‌وآمد و حق اعتراض‌شان را محدود می‌سازد.»

افغانستان در «شاخص جهانی شکنجه-۲۰۲۶» در میان کشورهای با «خطر بسیار بالا» قرار گرفته است.

بازداشت خودسرانه

طبق این گزارش، بسیاری از افراد بدون حکم قضایی و صرف بر اساس تصمیم‌های خودسرانه بازداشت می‌شوند.

سازمان جهانی مبارزه با شکنجه می‌گوید طالبان شهروندان افغانستان را به دلایلی چون روزنامه‌نگاری، فعالیت سیاسی و مدنی، زنان را به خاطر نوع پوشش شان یا بیرون بودن بدون محرم و مردان را به خاطر نداشتن ریش بازداشت می‌کنند.

این سازمان افزوده است که بازداشت‌شدگان در اکثریت موارد به مکان‌هایی منتقل می‌شوند که خانواده‌های‌شان از محل نگهداری آنان بی‌خبر می‌مانند و در برخی موارد به «ناپدیدسازی اجباری» منجر می‌شود.

شکنجه جسمی و روانی در بازداشتگاه‌ها

یکی از تکان‌دهنده‌ترین بخش‌های گزارش مربوط به شیوه نگهداری زندانیان است.

بر اساس مستندات جمع‌آوری‌شده توسط سازمان جهانی مبارزه با شکنجه، برخی بازداشت‌شدگان تا یک هفته در کانتینرهای فلزی یا پوسته‌های امنیتی نگهداری می‌شوند.

این سازمان می‌گوید افراد بازداشت‌شده در این مکان‌های بسته و طاقت‌فرسا به آب و غذای کافی دسترسی ندارند و عمدا گرسنگی داده می‌شوند.

سازمان جهانی مبارزه با شکنجه می‌گوید این «محروم‌سازی از نیازهای اولیه» بخشی از روند فشار و شکنجه برای «شکستن مقاومت افراد» است که طالبان به عنوان یک روش معمول از آن استفاده می‌کنند.

گزارش تأکید می‌کند که شکنجه در بازداشتگاه‌های طالبان فقط فیزیکی نیست، بلکه ترکیبی از شکنجه جسمی، روانی و جنسی است.

طبق یافته‌های این گزارش، در مراکز اداره عمومی استخبارات طالبان، بازجویان از روش‌هایی چون لت‌وکوب شدید، ضرب‌ با کابل برق، شلاق، شوک الکتریکی و «خفه‌کردن در آب» استفاده می‌کنند.

نویسندگان این گزارش دریافته‌اند که طالبان نه تنها از شکنجه جسمی، بلکه از شکنجه روانی نیز به صورت نظام‌مند استفاده می‌کنند.

گزارش می‌گوید بازجویان برای «شکستن اراده زندانیان و بازداشت‌شدگان» از تهدید به مرگ، تهدید به اعدام، تهدید اعضای خانواده، تحقیر مذهبی و قومی، انزوای طولانی‌مدت و محرومیت از خواب استفاده می‌کنند.

هدف اصلی از این رویه‌ها، تنها گرفتن اطلاعات نیست، بلکه شکستن کامل شخصیت فرد و وادار کردن او به تسلیم توصیف شده است.

یکی از قربانیان ناشناس که شهادتش در این گزارش ثبت شده، می‌گوید بارها به مرگ تهدید شده و تحت فشار مجبور به سکوت شده است.

او روایت می‌کند که مدت‌های طولانی در سلول انفرادی نگهداری شده، از تماس با خانواده محروم بوده و بازجویان با محروم‌کردن او از خواب، آب و غذا تلاش کرده‌اند مقاومت روانی‌اش را در هم بشکنند.

این قربانی می‌گوید علاوه بر شکنجه جسمی، تحت توهین‌های مذهبی و قومی مداوم قرار داشته و بازجویان به‌طور پیوسته عزت و هویت او را هدف قرار داده‌اند.

خشونت جنسی

گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه همچنین به‌صراحت از «خشونت جنسی» در بازداشتگاه‌های طالبان نام می‌برد.

در بخشی از این گزارش آمده است که در مراکز استخبارات طالبان، خشونت جنسی همراه با شکنجه فیزیکی و روانی به‌طور فعال اعمال می‌شود.

هرچند گزارش جزئیات نوع این خشونت را شرح نمی‌دهد، اما همین اشاره رسمی نشان می‌دهد که خشونت جنسی به‌عنوان یکی از ابزارهای شکنجه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کودکان نیز از این خشونت‌ها در امان نیستند.

گزارش هشدار می‌دهد که کودکان بازداشت‌شده به‌طور خاص در معرض تنبیه بدنی، خشونت جنسی، ارعاب روانی، شست‌وشوی مغزی و اجبار مذهبی قرار دارند.

پیش از این شماری از اعضای جنبش‌های اعتراضی زنان که از زندان‌های طالبان رها شده بودند، در مصاحبه‌های رسانه‌ای، برخی روش‌های خشونت جنسی در زندان‌ها و بازداشتگاه‌های طالبان را افشا کرده بودند.

همچنین یکی از رسانه‌های ویژه زنان گزارش داده بود که ویدیویی از تجاوز گروهی اعضای طالبان بر یکی از زنان معترض را به دست آورده است که طالبان با ارسال آن به قربانی، سعی در خاموش ساختن آن زن معترض داشتند.

زنان زندانی دوبرابر شده‌اند

از نظر آماری نیز وضعیت زندان‌های طالبان «بحرانی» توصیف شده است.

جمعیت زندانیان طالبان حدود ۲۳ هزار نفر برآورد شده است، در حالی که زندان‌ها با تراکم نزدیک به ۱۸۰ درصد ظرفیت فعالیت می‌کنند.

سازمان جهانی مبارزه با شکنجه گفته است که «این ازدحام شدید، خطر خشونت، بیماری، سوءتغذیه و بدرفتاری را بیشتر کرده است.»

این نهاد دریافته است که آمار زنان زندانی در دوره طالبان افزایش چشمگیری داشته است.

شمار زنان زندانی از ۸۴۰ نفر در سال ۲۰۲۱ به ۱۸۲۵ نفر در سال ۲۰۲۵ رسیده است که افزایش دوبرابری طی چهار سال اخیر را نشان می‌دهد.

عدم پاسخگویی و معافیت از مجازات

سازمان جهانی مبارزه با شکنجه می‌گوید «عدم پاسخگویی» و تهدید قربانی یکی دیگر از روش‌های برخورد طالبان با مساله سکنجه است.

این سازمان نوشته است که «قربانیان شکنجه تقریبا هیچ راه مؤثری برای شکایت ندارند. بسیاری از آنان از ترس انتقام‌گیری علیه خود یا خانواده‌شان سکوت می‌کنند. سیستم قضایی مستقل عملا از میان رفته و عاملان شکنجه در فضایی از مصئونیت عمل می‌کنند.»