۲۲ سپتامبر، به ابتکار جمعی از نخبگان و فرهنگیان تاجیک، بهعنوان «روز جهانی تاجیکان» نامگذاری شد.
نخستین مراسم گرامیداشت از این روز، از سوی «شورای انسجام سیاسی تاجیکان» و «جنبش صلح و آزادی» در شهر فرانکفورت آلمان برگزار گردید. در این مراسم شماری از چهرههای فرهنگی، فکری و اجتماعی جامعه تاجیکان در دیاسپورا حضور داشتند.
ولی شاهپور، عضو شورای انسجام سیاسی تاجیکان میگوید ۲۲ سپتامبر روز پاسداشت هویت و میراث مشترک تاجیکان، یادآور نام رودکی و گامی در جهت شکلگیری یک گفتمان مشترک برای آینده است. این روز همزمان با زادروز رودکی سمرقندی، شاعر برحسته زبان فارسی است.
شاهپور میافزاید که یکی از نتایج این گردهمایی، فراهمشدن زمینهی ایجاد «همستان» بهعنوان یک بستر فکری و فرهنگی است؛ نهادی که قرار است اتاق فکر «روز جهانی تاجیکان» را مدیریت و برای ادامه و گسترش این ابتکار زمینه طرح دیدگاهها و برنامههای آینده را فراهم کند.
در این مراسم بر حفظ زبان، فرهنگ و تاریخ مشترک تاجیکان و تقویت گفتوگو، همگرایی و همکاری میان تاجیکان در سراسر جهان تأکید شد. شاهپور گفته است که همگرایی به معنای یکسانسازی دیدگاهها نیست، بلکه بر پذیرش تنوع، استقلال فکری و همکاری میان نسلها و جریانهای مختلف استوار است.
ژولیا پارسی، کنشگر حقوق زنان و از اشتراککنندگان این مراسم، میگوید برگزاری روز تاجیکان گامی ارزشمند برای نزدیکتر شدن و انسجام بیشتر تاجیکان است.
او میگوید: «امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین فرصتهایی نیاز داریم؛ فرصتهایی که ما را حول یک محور مشترک گرد هم آورد و پیوندهای فرهنگی، تاریخی و انسانی ما را محکمتر سازد.»
به گفتهی پارسی، انسجام از شناخت هویت و فرهنگ مشترک آغاز میشود و با همدلی، احترام و ایستادن در کنار یکدیگر معنا پیدا میکند.
در حاشیه این مراسم، یک تندیس به هدا خموش، فعال حقوق مدنی و حقوق زنان، اهدا شد. این تقدیر به پاس فعالیتها و تلاشهای او در زمینه دفاع از حقوق و کرامت انسانی انجام شد.
