یک نام آشنا با معنایی غیرمنتظره
چندی پیش، هنگام قدم‌زدن در یکی از خیابان‌های اتریش، همراه یکی از همکاران اتریشی‌ام بودم. در جریان صحبت‌ها، همکارم ناگهان به آن سوی خیابان اشاره کرد و گفت: «نگاه کن، آنجا یک افغان است!»
با کنجکاوی به سمتی که او اشاره می‌کرد نگاه کردم. در آنجا یک مرد با موهای طلایی، که به نظر می‌رسید اروپایی باشد، همراه با یک سگ در حال قدم‌زدن بود. اما از شنیدن واژه «افغان» انتظار داشتم یک انسان افغانستانی را ببینم. به همین دلیل، با تعجب به همکارم گفتم: «من که آنجا هیچ افغانستانی نمی‌بینم؛ فقط یک مرد موطلایی و یک سگ هستند!»
همکارم با خونسردی پاسخ داد: «منظورم همین سگ است؛ به این نوع از سگ‌ها در اتریش ما افغان (Afghane) می‌گوییم!»
این پاسخ برایم بسیار جالب و در عین حال غیرمنتظره بود. تا آن لحظه نمی‌دانستم که در اتریش، واژه «Afghane» نه‌تنها برای اشاره به یک انسان افغانستانی، بلکه به‌عنوان نام کوتاه یک نژاد خاص سگ نیز به کار می‌رود.
نام کامل و رسمی این نژاد سگ در زبان آلمانی «Afghanischer Windhund» (تازی افغانی) است؛ اما در گفت‌وگوهای روزمره، اتریشی‌ها آن را به‌اختصار «Afghane» یعنی «افغان» می‌نامند.
این برخورد ساده خیابانی، پرسشی جالب را در ذهنم ایجاد کرد: چگونه نام یک سرزمین و هویت یک ملت، در زبان و فرهنگ روزمره یک کشور اروپایی، به نام یک نژاد سگ نیز تبدیل شده است؟
تازی افغانی؛ میراثی برخاسته از سرزمین افغانستان
سگ تازی افغانی یکی از نژادهای قدیمی و شناخته‌شده سگ‌های شکاری در جهان است که خاستگاه تاریخی آن به افغانستان بازمی‌گردد.
کوچی‌‌های افغانستان، نیاکان سگ‌های تازی امروزی را پرورش می‌دادند و از آن‌ها به‌ویژه برای شکار و محافظت استفاده می‌کردند.
این سگ‌ها شکارچیانی مستقل بودند و به‌تنهایی به شکار می‌پرداختند. در گذشته، احترام و اهمیت این نژاد تا آنجا بود که حتی صادرات آن‌ها از افغانستان ممنوع شده بود.
با وجود این ممنوعیت، شماری از این سگ‌ها به‌صورت پنهانی از مرزهای افغانستان خارج شدند.
از افغانستان تا اروپا؛ چگونه تازی افغانی مشهور شد؟
با وجود ممنوعیت صادرات، سربازان بریتانیایی در حدود سال ۱۸۹۰ موفق شدند این نژاد را به اروپا منتقل کنند.
اما سگ تازی افغانی کمی دیرتر، یعنی در حدود سال ۱۹۳۰، در آلمان ظاهر شد.
سرانجام در سال ۱۹۶۱، این نژاد به‌طور رسمی از سوی فدراسیون جهانی سگ‌شناسی (FCI) به رسمیت شناخته شد.
سگ تازی که در اصل یک سگ شکاری بود، در طول سال‌ها و پس از ورود به اروپا، به‌تدریج بیش‌تر به یک سگ مخصوص نمایشگاه‌های سگ تبدیل شد.
امروزه تازی افغانی در اتریش نیز به‌عنوان یک نژاد رسمی و شناخته‌شده سگ حضور دارد.
انجمن پرورش سگ اتریش (Österreichischer Kynologenverband – ÖKV) این نژاد را با نام رسمی «Afghanischer Windhund» به رسمیت می‌شناسد.
هم‌چنان انجمن اتریشی سگ‌های تازی (Österreichischer Klub für Windhundezucht und Rennsport – ÖKWZR) در زمینه‌ی پرورش، معرفی و فعالیت‌های ورزشی مربوط به سگ‌های تازی فعالیت می‌کند.
این نژاد در نمایشگاه‌های سگ و مسابقات مربوط به سگ‌های تازی در اتریش نیز حضور دارد.
حضور این نژاد در اتریش نشان می‌دهد که تازی، فراتر از خاستگاه جغرافیایی خود، توانسته است جایگاهی در فرهنگ پرورش سگ در اروپا نیز پیدا کند. نام این نژاد هم‌چنان پیوند تاریخی آن را با سرزمین افغانستان حفظ کرده است.
آن‌چه در نگاه نخست تنها یک برخورد تعجب‌آور در یکی از خیابان‌های اتریش به نظر می‌رسید، در واقع دریچه‌ای به یک داستان تاریخی و فرهنگی بود؛ داستان سگی که از سرزمین افغانستان برخاسته و نام آن را با خود به اروپا آورده است.
شاید از این پس، هرگاه در خیابان‌های وین یک اتریشی به سگی اشاره کند و بگوید «Afghane»، این واژه برای ما معنای دیگری نیز داشته باشد؛ یادآور سرزمینی که این نژاد ریشه در تاریخ و جغرافیای آن دارد.
گزارش: تانیا کیهان
