سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) می‌گوید که نزدیک به ۶.۵ میلیون شهروند افغانستان از اواسط سپتمبر ۲۰۲۳ تا پایان اگست ۲۰۲۶ از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند؛ اما بسیاری از بازگشت‌کنندگان همچنان با فقر، بیکاری، کمبود سرپناه و دسترسی محدود به خدمات اساسی روبه‌رو هستند.
بر اساس گزارش تازه این سازمان که وضعیت بازگشت‌کنندگان فاقد اسناد را پس از دست‌کم هشت ماه زندگی در افغانستان بررسی کرده است، ۵۴ درصد خانواده‌ها توانایی تأمین نیازهای اولیه خود را ندارند.
یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که ۵۰ درصد بازگشت‌کنندگانی که ۱۴ سال یا بیش‌تر سن دارند، بیکار هستند و ۵۳ درصد آنان به آموزش دسترسی ندارند.
وضعیت مسکن نیز نگران‌کننده توصیف شده است. ۷۷ درصد افراد ارزیابی‌شده در سرپناه‌های موقت زندگی می‌کنند و ۵۱ درصد آنان فضای کافی برای زندگی ندارند.
یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان قصد ندارند در شش ماه آینده محل زندگی فعلی خود را ترک کنند. با این حال، تصمیم آنان برای ماندن یا رفتن با وضعیت اقتصادی و فرصت‌های کاری ارتباط دارد.
در میان افرادی که به‌تنهایی بازگشته‌اند، ۱۶ درصد گفته‌اند که قصد دارند دوباره افغانستان را ترک کنند؛ این رقم در میان خانواده‌های بازگشته چهار درصد گزارش شده است.
سازمان بین‌المللی مهاجرت هشدار می‌دهد که بازگشت گسترده مهاجران، فشار بیش‌تری بر ظرفیت اقتصادی و خدماتی افغانستان وارد کرده است. بسیاری از بازگشت‌کنندگان پس از سال‌ها زندگی در خارج از کشور، با شبکه‌های اجتماعی محدود و فرصت‌های اندک برای دسترسی به مسکن، کار، خدمات و اسناد هویتی روبه‌رو هستند.
هم‌زمان با این، کمیساری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان گفته است که در سال جاری میلادی ۵۸۱ هزار و ۶۰۰ شهروند افغانستان از ایران به کشور برگشته‌اند.
