پاکستان در چارچوب بازنگری راهبرد تجاری خود، دو کریدور زمینی جدید از طریق ایران و چین را برای دسترسی به کشورهای آسیای مرکزی فعال کرده است؛ اقدامی که به گفته مقام‌های این کشور، با هدف کاهش وابستگی به مسیرهای ترانزیتی افغانستان انجام شده است.

روزنامه بیزنس ریکوردر به نقل از منابع دولتی و امنیتی پاکستان گزارش داده است که اسلام‌آباد دیگر افغانستان را مسیر اصلی ترانزیت به آسیای مرکزی نمی‌داند. به گفته این منابع، ناامنی، بسته شدن مکرر گذرگاه‌های مرزی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، دولت پاکستان را به سمت استفاده از مسیرهای جایگزین سوق داده است.

یک مقام ارشد پاکستانی که نامش فاش نشده، گفته است: «واقعیت‌های موجود ما را وادار به بازنگری در سیاست‌های ترانزیتی کرده است. مسیرهای چین و ایران دیگر صرفاً گزینه جایگزین نیستند، بلکه به مسیرهای ترجیحی برای اتصال منطقه‌ای تبدیل شده‌اند.»

بر اساس این گزارش، پاکستان از طریق گذرگاه مرزی گبد–ریمدان در مرز ایران و همچنین مسیر خانجراب در مرز چین، شبکه جدیدی برای انتقال کالا به کشورهای آسیای مرکزی ایجاد کرده است.

مقام‌های پاکستانی می‌گویند مسیر چین، با بهره‌گیری از زیرساخت‌های توسعه‌یافته و دسترسی چهارفصل از طریق گذرگاه خانجراب، امکان انتقال کالا به قرغیزستان، قزاقستان و تاجیکستان را با امنیت بیشتر و تأخیر کمتر فراهم کرده است.

در محور غربی نیز، فعال شدن گذرگاه گبد–ریمدان در ماه اپریل ۲۰۲۶، امکان انتقال کالا به ترکمنستان و ازبکستان را فراهم کرده است. به گفته مقام‌ها، نخستین محموله تجاری به مقصد تاشکند از این مسیر ارسال شده و این کریدور اکنون به‌طور عملیاتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

منابع امنیتی پاکستان گفته‌اند که هرچند مسیر افغانستان از نظر جغرافیایی کوتاه‌تر است، اما بسته شدن مکرر گذرگاه‌های تورخم و چمن، نگرانی‌های امنیتی، ضعف زیرساخت‌ها و هزینه‌های اضافی، آن را به گزینه‌ای غیرقابل پیش‌بینی برای تجارت تبدیل کرده است.

به گفته این منابع، دولت پاکستان هم‌زمان در حال توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی خود، از جمله نوسازی خط آهن ML-1، گسترش پروژه‌های فاز دوم کریدور اقتصادی چین–پاکستان (CPEC)، ارتقای شاهراه قراقرم و توسعه بندر گوادر است تا این مسیرها را به شبکه‌ای یکپارچه برای تجارت منطقه‌ای تبدیل کند.

بر اساس گزارش بیزنس ریکوردر، سیاست‌گذاران پاکستانی این تغییر را بخشی از راهبرد جدید اقتصادی کشور می‌دانند؛ راهبردی که هدف آن تبدیل پاکستان از یک مسیر انتهایی به یک اقتصاد ترانزیتی و کاهش وابستگی به یک مسیر واحد برای تجارت منطقه‌ای است.

با این حال، مقام‌های پاکستانی تأکید کرده‌اند که مسیر افغانستان به‌طور کامل کنار گذاشته نخواهد شد، اما تا زمانی که شرایط امنیتی و ثبات در این کشور بهبود نیابد، نقش آن در تجارت منطقه‌ای به‌مراتب محدودتر از گذشته خواهد بود.