پنج سال پیش، در صفوف نیروهای ویژه افغانستان، در سنگر جنگ با طالبان می‌جنگید؛ اما امروز، زیر سایه ترس از طالبان، در سنگری دیگر، پشت تنور داغ نانوایی، برای رهایی از فقر و گذران زندگی می‌جنگد.

احمد (نام مستعار)، از نظامیان حکومت پیشین افغانستان، می‌گوید پس از بازگشت طالبان به قدرت، نه‌تنها شغل و زندگی گذشته‌اش را از دست داده، بلکه به دلیل ترس از شناسایی و انتقام‌جویی طالبان، حتی برای انتخاب محل زندگی و کار نیز آزادی ندارد.

احمد که پیش از سقوط حکومت پیشین در یکی از قطعات ویژه‌ی امنیتی افغانستان، کار می‌کرد، می‌گوید پنج سال گذشته برایش چیزی جز تجربه‌های تلخ و روزهای دشوار نبوده است. او که زمانی در خط مقدم جنگ با طالبان حضور داشت، اکنون برای پنهان‌ماندن هویتش ناچار است در شرایطی سخت و با درآمدی ناچیز زندگی کند.

او می‌گوید طالبان چند بار خانه‌اش را تلاشی کرده‌اند و او برای جلوگیری از شناسایی و بازداشت، تمام مدارک و شواهد مربوط به سابقه نظامی خود را از بین برده است.با این حال، پنج سال پس از سقوط حکومت پیشین، هنوز با ترس از شناسایی و نگرانی از انتقام‌جویی طالبان زندگی می‌کند. 

احمد می‌گوید سال‌ها در جنگ با طالبان حضور داشت و شماری از همسنگرانش را در میدان جنگ و پیش چشمان خود از دست داده است؛ اما پس از سقوط حکومت، این‌بار به دلیل همان سابقه نظامی، خودش با خطر بازداشت و کشته‌شدن روبه‌رو شده است.

او در گفت‌وگو با اکسوس می‌گوید: «پیش از آمدن طالبان، وقتی در بخش امنیتی کار می‌کردم، شماری از همسنگرانم را در جنگ و پیش چشم خودم از دست دادم. بعد از آمدن طالبان نیز به دلیل کار با حکومت پیشین، شماری از دوستان و افراد نزدیکم را طالبان کشتند. پنج سال گذشته مانند تجربه زندگی در جهنم بوده است.»

احمد می‌گوید به دلیل ترس از شناسایی، نمی‌تواند آزادانه کار کند و ناچار است برای پنهان ماندن هویتش، با احتیاط و در محیط‌های محدود کار کند.

او اکنون نزدیک به دو سال است که در یک نانوایی به‌عنوان شاگرد کار می‌کند. او در برابر کار روزانه‌اش ۵۰۰ افغانی دستمزد می‌گیرد؛ درآمدی که به گفته‌ی خودش، حتی برای تأمین نیازهای ابتدایی خانواده‌اش کافی نیست.

احمد سرپرستی یک خانواده‌ای هفت‌نفره را برعهده دارد و مادرش نیز بیمار است. او می‌گوید با این درآمد، نه می‌تواند غذای مناسبی برای خانواده‌اش تهیه کند و نه پولی برای تداوی مادر پیرش پس‌انداز کند.

او می‌افزاید: «این پول برای گذراندن زندگی کافی نیست. وقتی به خانه می‌روم، نمی‌توانم غذای خوبی برای خانواده‌ام ببرم. تمام درآمدم صرف هزینه‌های روزانه می‌شود و چیزی برای پس‌انداز باقی نمی‌ماند. مادرم بیمار است و هزینه‌های خانواده هفت‌نفره‌ام را به‌سختی تأمین می‌کنم.»

در حالی که شماری از نظامیان و کارمندان حکومت پیشین پس از بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان را ترک کردند، احمد می‌گوید بیماری مادر پیرش مانع خروج او از کشور شده است. او می‌گوید نمی‌توانسته مادر بیمار خود را تنها بگذارد و به همین دلیل، با وجود نگرانی‌های امنیتی و مشکلات اقتصادی، در افغانستان مانده است.

ماندن در کشور اما برای او به معنای زندگی در شرایطی است که حتی انتخاب محل کار نیز به دغدغه‌ای امنیتی تبدیل شده است. او از یک‌سو باید مراقب باشد هویت و سابقه نظامی‌اش فاش نشود و از سوی دیگر، مسئول تأمین هزینه‌های خانواده‌ای است که به درآمد روزانه او وابسته‌اند.

سرگذشت احمد تنها روایت یک نظامی پیشین نیست؛ بلکه بازتاب وضعیت بخشی از کارمندان و نیروهای امنیتی حکومت پیشین است که پس از سقوط نظام، با از دست‌دادن شغل، نگرانی‌های امنیتی و مشکلات معیشتی روبه‌رو شده‌اند.

این در حالی است که با وجود اعلام عفو عمومی از سوی طالبان پس از بازگشت به قدرت، گزارش‌های نهادهای حقوق بشری درباره‌ی بازداشت، شکنجه و قتل فراقانونی شماری از نظامیان و کارمندان حکومت پیشین، نگرانی‌ها درمورد امنیت این افراد را افزایش داده است.

در تازه‌ترین گزارش سه‌ماهه یوناما که وضعیت حقوق بشر افغانستان را از اول جولای تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ بررسی کرده است، این نهاد دست‌کم چهار مورد قتل و ۱۴ مورد بازداشت خودسرانه نظامیان پیشین را ثبت کرده است.