گروهی که سال‌ها با جنگ مسلحانه به دنبال بازگشت به قدرت بود، اکنون برای مقابله با یک گروه مسلح دیگر از شرکت‌های بزرگ فناوری جهان می‌خواهد با آن همکاری کنند.

عبدالحق وثیق، رییس استخبارات طالبان، از تلگرام و تیک‌تاک خواسته است در مبارزه با داعش خراسان به این گروه کمک کنند؛ درخواستی که بار دیگر مسئله امنیت افغانستان و تهدید گروه‌های مسلح تروریستی در منطقه را به بحث کشانده است.

وثیق مدعی شده است که داعش خراسان از تلگرام و تیک‌تاک برای برقراری ارتباط میان اعضا، تأمین منابع مالی و انتشار تبلیغات ایدئولوژیک استفاده می‌کند. او هم‌چنان گفته است که شرکت‌های گرداننده این دو شبکه اجتماعی، با وجود استفاده داعش از امکانات آن‌ها، در زمینه‌ی مقابله با فعالیت‌های این گروه با طالبان همکاری همکاری نکرده‌اند.

رییس استخبارات طالبان هم‌چنان هشدار داده است که داعش ممکن است از هوش مصنوعی برای دستیابی به اطلاعات مربوط به ساخت مواد سمی و سلاح‌های مرگبار استفاده کند و محدودیت‌های امنیتی این فناوری را دور بزند.

او این اظهارات را در نخستین نشست کارشناسان درباره‌ی مسایل امنیتی «شانگهای پلاس» سازمان همکاری شانگهای مطرح کرد؛ نشستی که روزهای ۱۴ و ۱۵ عقرب در شهر سمرقند اوزبیکستان برگزار شد. در این نشست، نمایندگان ۲۴ کشور و پنج سازمان بین‌المللی درباره‌ی تهدیدهای امنیتی ناشی از گسترش فناوری‌های نو و راه‌های مقابله با تروریسم گفت‌وگو کردند.

داعش؛ دشمن دیروز و امروز طالبان

طالبان در حالی خواستار همکاری شرکت‌های فناوری برای مقابله با داعش شده‌اند که این دو گروه در سال‌های گذشته بارها با یکدیگر درگیر شده‌اند. داعش خراسان، شاخه منطقه‌ای گروه دولت اسلامی، از زمان شکل‌گیری در سال ۲۰۱۵ به یکی از رقیبان مسلح طالبان تبدیل شده و حملات مرگباری را در افغانستان و کشورهای منطقه انجام داده است.

طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ بارها اعلام کرده‌اند که داعش را در افغانستان سرکوب کرده و اجازه فعالیت به این گروه را نمی‌دهند. با این حال، ارزیابی‌های سازمان ملل نشان می‌دهد که داعش خراسان با وجود فشارهای امنیتی طالبان، هم‌چنان توان عملیاتی قابل توجهی دارد.

در گزارش دبیرکل سازمان ملل درباره تهدید داعش که در فبروری ۲۰۲۶ منتشر شد، آمده است که شمار حملات داعش خراسان در دوره بررسی کاهش یافته، اما این گروه هم‌چنان توان جذب نیرو، گسترش شبکه‌های خود و برنامه‌ریزی عملیات در خارج از افغانستان را حفظ کرده است.

بر بنیاد این گزارش، داعش خراسان به‌ویژه در شمال افغانستان، از جمله ولایت بدخشان و مناطق نزدیک به مرز پاکستان، فعال بوده و با استفاده از تبلیغات به زبان‌های آسیای مرکزی تلاش کرده است مخاطبان بیش‌تری جذب کند. سازمان ملل هم‌چنان از افزایش استفاده این گروه از فناوری‌های نو، از جمله هوش مصنوعی و پهپادها، خبر داده است.

درخواست همکاری از شرکت‌هایی که طالبان را به رسمیت نمی‌شناسند

درخواست وثیق از تلگرام و تیک‌تاک در شرایطی مطرح شده است که طالبان با محدودیت‌های گسترده در روابط بین‌المللی روبه‌رو هستند و رژیم این گروه از سوی بیش‌تر کشورهای جهان به رسمیت شناخته نشده است. با این حال، در صورت همکاری شرکت‌های فناوری با نهادهای امنیتی طالبان، پرسش‌هایی درباره‌ی نحوه استفاده از اطلاعات کاربران از سوی طالبان و تضمین حقوق و آزادی‌های آنان مطرح می‌شود.

این در حالی است که طالبان نظارت گسترده‌ای بر فضای دیجیتال افغانستان دارند و فعالیت کاربران در شبکه‌های اجتماعی، از واتساپ گرفته تا فیسبوک و اینستاگرام، را زیر نظر می‌گیرند. این گروه در صورت شناسایی پیام‌ها یا مطالب انتقادی و مخالفانه، کاربران را بازداشت و به‌شدت سرکوب می‌کند.

در نهایت، درخواست طالبان نشان می‌دهد که تهدید داعش خراسان تنها به حملات مسلحانه محدود نیست و به فضای دیجیتال نیز گسترش یافته است. با این حال، پرسش اساسی هم‌چنان پابرجاست: حکومتی که مدعی سرکوب داعش در افغانستان است، چرا برای مهار فعالیت‌های این گروه در فضای مجازی به همکاری شرکت‌های فناوری بین‌المللی نیاز دارد؟