11/29/2025
«تحریف» قطعه فولکلور افغانستان در تلویزیون دولتی ایران
افغانستان مهم ترین

«تحریف» قطعه فولکلور افغانستان در تلویزیون دولتی ایران

مارچ 7, 2025

سید جلال معصومی یکی از داوران فصل سوم برنامه «محفل» در شبکه سه صدا و سیمای ایران قطعه‌ی معروف فولکلور افغانستان را «تحریف» کرد تا جنبه‌ی عاشقانه‌ی آن را از بین ببرد و به آن رنگ‌وبوی مذهبی بدهد.

قطعه‌ی «ملا ممد جان» یکی از آهنگ‌های مشهور فولکلور افغانستان و یک شعر عاشقانه است.

اما در مرور زمان این قطعه دچار دستکاری‌هایی شده که بیشتر به آن رنگ و بوی مذهبی داده و اکنون یک داور برنامه تلویزیونی در ایران پا را فراتر گذاشته کلمه «دلبر» را از این شعر برداشته است.

مشخص نیست که این «تحریف» یک خطا از روی ناآگاهی است و یا عمدا به خاطر پیروی از سیاست رژیم آخوندی ایران که با «عشق» و واژه‌های عاشقانه مثل «دلبر» مشکل دارد صورت گرفته باشد.

سید جلال معصومی در این برنامه می‌خواند: «بیا که بریم به مزار ملا ممد جان/ سیل گل لاله زار ملا ممد جان».

اما اصل قطعه این است: «بیا که بریم به مزار ملا ممد جان/ سیل گل لاله زار واوا دلبر جان»

چون این قطعه فولکلور است پیشینه‌های متفاوتی در مورد آن روایت شده که هیچ‌یک از آن‌ها را به صورت قطعی نه می‌توان رد کرد و نه می‌توان تایید نمود.

اما غالب‌ترین روایت این است که در عصر تیموریان دختری به نام عایشه عاشق یک دانش‌آموز مدرسه دینی به نام ملا ممد جان شده بود و در وصف او این قطعه را سروده بود.

با این توضیح که در آن زمان حاکم بلخ همه‌سال در فصل بهار که دشت‌های مزار شریف پر از لاله‌های سرخ می‌شد و نوروز فرا می‌رسید در جشن نوروز مصارف عروسی جوانان را می‌پرداخت.

چون ملا ممد جان نادار و هنوز طلبه بود، عایشه آرزو داشت با او به مزار بروند و در جشن نوروزی بلخ باهم ازدواج کنند.

سرانجام این روایت فولکلوریک به اینجا ختم می‌شود که با پادرمیانی علی‌شیر نوایی وزیر دربار سلطان حسین بایقرا در وصلت ملا ممد جان و عایشه پادرمیانی کرده و آرزوی رفتن آنان به مزار شریف نیز محقق شده است.

این آهنگ با صدای خانم مهوش از نخستین آوازخوانان مشهور کشور که حدود نیم قرن پیش در رادیو تلویزیون ملی افغانستان اجرا کرده بود، بیشتر پخش و نشر شد و پس از آن خوانندگان زیادی آن را اجرا کرده‌اند.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *